İSLAM DİNİ VE TEMİZLİK

İSLAM DİNİ VE TEMİZLİK

Hayatın içinde, olmazsa olmayacak, adeta medeniyetle eş değer kabul edebileceğimiz bir durumdur temizlik.

 

İSLAM DİNİ VE TEMİZLİK

Genel olarak temizlik:

Temizlik, aslında kocaman bir başlık. İçine bir çok şeyi alıyor. Temiz bir dünya dediğimizde ekolojik dengeyi kastedebiliriz. Temiz bir toplum dediğimizde ahlaklı bir toplumdan bahsediyoruzdur. Temiz rızık dediğimizde helal ve helal kazanarak yemekten bahsediyoruz. Temiz adam, temiz ev, temiz çocuk ve temiz sokak gibi çoğaltmak mümkün. Dolayısıyla temizlik her yere ve her şeye yakışan bir kelime ve bütün insanlar için ve bütün insanlık için önem arz eden bir konudur.

Hayatın içinde, olmazsa olmayacak, adeta medeniyetle eş değer kabul edebileceğimiz bir durumdur. Bir gelişmişlik göstergesidir. Kişinin hem yaşadığı topluma hem de kendisine saygısının bir gereğidir. Sağlıklı yaşamanın bir gereğidir.  Dolayısıyla temizliğin toplumsal, kişisel, ahlaki ve dini boyutları var demektir.

Temizlik, gelişmişlik ve medeniyetin var olduğu anlamına gelirse de  Temizlik ayrıca bir bilinç işidir. Çünki her gelişme ve ilerlemenin olduğu yerde temizlik olmayabiliyor eğer bu şuura sahip değilse insanlar ve ülkeler. Mesela sanayi atıkları denizlerin kirliliği vs. bunu gösteriyor. insanlar sanayi ve teknolojide ilerledikçe bu konuda da bilinçlenmek zorundadırlar.  Bu bilincin yerleşmesi için bütün boyutlarıyla ayrıca köklü çalışmalar yapılmak zorundadır.

Dinimizin Temizlik Anlayışı.

İslam dini bu konuya son derece önem vermiştir. ilim ve fende insanlığa iyi bir örnek olan İslam dini temizlik konusunda da önemli bir çığır açmıştır. Bir İslam medeniyetinden bahsedilirse bunda temizliğin katkısı çoktur. Özellikle insanlık ortaçağda pek çok konuda acılar yaşarken İslam dini insanlığı temizlik konusunda da aydınlatmak istemiştir. Daha doğrusu insanlığı maddi ve manevi yönüyle temizlemeyi hedeflemiştir.  Tıpkı güneşin doğuşu gibi, birçok alanda gelişmişlik doğudan batıya ve her yöne yayılırken temizlik konusu da bu yönden insanlığın gelişmesine katkıda bulunmuştur. O zamanlar batı orta çağın karanlıklarında boğuşurken Müslümanların temizlikleri onların dikkatlerini ve hayranlıklarını celbetmiştir.

Kanuni Sultan Süleyman zamanında İstanbul’a gelen bir Alman rahibi, 1560’da yazdığı bir eserde şöyle demektedir: (İstanbul’daki temizliğe hayran oldum. Burada herkes günde beş defa yıkanır. Bütün dükkânlar tertemizdir. Sokaklarda pislik yoktur. Satıcıların elbiseleri üzerinde ufak bir leke bile bulunmaz. Ayrıca ismine (hamam) dedikleri ve içinde sıcak su bulunan binalar vardır ki, buraya gelenler, bütün bedenlerini yıkarlar. Halbuki bizde insanlar pistir, yıkanmasını bilmezler.

Bir başka hatırada ise şöyle anlatılmaktadır: ”Türkiye’de sofradan kalkılır kalkılmaz mutlaka ellerle ağızlar yıkanır. Önünüze sıcak suyla sabun getirilir, büyüklerin konaklarında ya güI suyu veyahut güzel kokulu başka bir su da ikram edilir. Bunlarla da mendilinizin bir ucunu ıslatırsınız.” (J.B Tavernier-Nouvelle relation de I’interiur du serrail du Grand-Seigneur-1678. Amsterdam)

 

İslam dini temizliği her boyutuyla önemsemiştir.

Kur’an’da:

Kur’an’a baktığımızda pek çok ayette temizlikten bahsedilmektedir.

1-Kur’an-ı Kerim’in ikinci inen süresinde yer alan, وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ “Elbiseni temizle” (Müddessir, 74/4) ifadesi dinimizin temizliğe verdiği önemi göstermektedir.

2-“..Onda (Kuba Mescidi) temizlenmeyi seven adamlar vardır. Ve Allah temizlenenleri sever” (Tevbe 108)

3-“Evimi ziyaret edenler ve ibadet edenler rüku ve secde edenler için temiz tutun diye, İbrahim ve İsmail’e ahd verdik.”(Bakara,125)

4إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ “..Allah tevbe edenleri ve temizlenenleri sever.” (Bakara,222)

5- يَسْأَلُونَكَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ  Sana, kendilerine neyin helal kılındığını soruyorlar. De ki: “Size iyi ve temiz şeyler helal kılındı.” (Maide,4)

Bu ayetlere bakıldığında İslam’ın, kişisel temizlikten çevre temizliğine, Maddi temizlikten manevi temizliğe kadar,  temizliği her yönüyle önemsediğini ve iç temizlik ile dış temizliğin bir bütünlük oluşturduğunu görmek mümkündür.

Allah Kur’an’da ayrıca, temizlik medeniyetini oluşturan kahramanı bizim için nasıl gönderdiğini de bildiriyor ve  وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً  “..Sizi temizlemek için Allah gökten su indiriyor” (Enfal,11)  “Biz gökten temizleyici su indirdik” (Furkan,48) buyuruyor.

 

Hadislerde:

Hz. Peygamber’in her konuda olduğu gibi temizlik konusunda da sözleri ve davranışları insanlığın ufkunu açmış, temiz ve pis olanın ayırımını yapabilmesine vesile olmuştur. Temizlik konusunda gösterdiği çaba adeta insanların kendilerini görmelerine yarayan ayna olmuştur.

Peygamberimiz maddi temizliği imanla özdeşleştirerek temizliğin dinin istediği ve önem verdiği bir konu olduğunu anlatmak istemiş, ﺍﻟﻂﻬﻮﺭ شَطْرُ اﻻيمانTemizlik imanın yarısıdır.” (Müslim, Taharet, 1, I, 203.) buyurmuştur.

“Yemekten önce ve sonra el yıkamak yemeğe bereket getirir.” (Tirmizi) ve

“Herhangi biriniz, uykusundan uyandığı zaman ellerini yıkasın”(Nesei, Taharet.1) buyurarak, ellerin temizliğinin önemini vurgulamıştır. Hiç olmazsa haftada bir kere vücudun yıkanmasını tavsiye ederek vücut temizliğine önem vermek gerektiğini anlatmıştır.

“Misvak kullanın, çünkü misvak, hem ağzı temizler, hem de Rabbin rızasını kazandırır.” (İbn Mâce, taharet 7;Nesei, Taharet.5)) “Eğer mü’minlere güçlük verecek olmasa her namazdan önce misvak kullanmalarını emrederdim.” (Müslim, Taharet.42) buyurarak ağız temizliğini dolayısı ile de ağız sağlığını öngören Hz. Peygamber, Hz. Aişe’nin bildirdiğine göre eve geldiğinde ilk iş olarak dişlerini misvaklardı. Ayrıca Hz. Peygamber, ağzında yemek kırıntıları olanları sık sık uyarmıştır. Bu davranış şekli temizliğin, kişinin diğer insanlara saygının da bir gereği olduğunu anlatmaktadır.

Bir gün, üzerinde kirli elbise bulunan bir adam görünce: “Bu adam elbisesini yıkayacak bir şey bulamıyor mu!” (Ebû Dâvûd, libas14) demiştir. Hz. Peygamber (s.a.s.), bu sözüyle Müslümanları, bu adamın giydiği şekilde kirli elbise giymemeye davet etmiştir.

Allah temizdir ve temizi sever. Evlerinizin çevresini temizleyin…” (Tirmizi, edeb 41) buyurarak yaşam alanlarının temizliğinin önemine işaret etmiştir. Çünkü İslam, ahiret kadar dünya hayatında da ferdin huzurlu, mutlu aynı zamanda sağlıklı olmasını ister. İnsanların sağlıklı ve güvenli bir toplum oluşturmasına, sağlıklı ve güvenli bir çevre oluşturmasına önem verir.

İslami esaslar bütün hayatı kuşatır. Bu nedenle insanların özel ve mahrem durumlarıyla ilgili de tavsiyelerde bulunulmuştur. Mesela tuvalet adabı ile ilgili birtakım kural ve önerilerin bulunuşu buna örnektir. Hz. Peygamber, idrardan sakınmayı emretmiş ve “Allah taharetsiz hiçbir namazı kabul etmez.” buyurarak da tuvalet temizliğinin gereğini vurgulamıştır. Pis ve necis olan şeylerden de Allah’a sığınmıştır. (İbn. Mâce, Taharet.9.10.40) Çünkü küçük ve büyük abdest bozduktan sonra yapılması gereken maddi temizlik hem daha sonra yapılacak ibadetin sahih olması için hem de ferdin sağlığı, beden ve elbise temizliği açısından önemlidir.

Temizlik dinimizin çok önem verdiği bir vecibedir. الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ  (maide,5) Vecibe görev demektir. Her halükarda temiz olmak, temizliğe dikkat etmek müslümanın görevi halindedir.  temizlik, sağlıklı yaşamanın önemli bir şartı ve sahih ibadetin gerçekleşmesinde önemli bir mükellefiyet olarak kabul edilmiştir. İslam  temizlik konusunda kişiyi ısrarla takip etmiş öyle ki, temizlik, Müslümanların hayatına bir kültür ve  gelenek olarak yerleşmiş, fıkıh kitaplarının ilk bölümünü temizlik yani taharet konusu teşkil etmiştir.

Öyle ki, İslam kültüründe genel anlamda temizlik ve ibadet amaçlı temizlik birbirini tamamlar haldedir. İbadetlerle elde etmek istediğimiz ruh temizliğine giden  yol beden temizliğinden geçmektedir. –“Namazın anahtarı temizliktir.”(Ebu Davut,salat.73) Dolayısıyla Hz Peygamber (s.a.) müslümanda her iki temizliğin de müslümanda bulunması gerektiğini anlatmak istemiştir. Bunu Kurandan ilham alarak söylemiştir. Çünkü Allah (cc)  “Ey iman edenler! Namaz kılmaya kalktığınız zaman, yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi yıkayın. Başlarınızı meshedin, iki topuğa kadar da ayaklarınızı yıkayın…” (Maide/6) buyurarak ibadetlerde belli temizlik işlemlerinin gerekli olduğunu vurgulamıştır.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir